Sinds 1 juli 2026 kunnen ook huishoudens en kleine ondernemers op een wachtlijst belanden als ze een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting aanvragen. Wil je verzwaren voor een laadpaal, een warmtepomp of inductie, dan kun je daar dus mee te maken krijgen. En de wachtlijst breidt zich uit: op 1 oktober maakten Stedin en de provincie bekend dat die nu in de hele provincie Utrecht geldt. We zetten de regels en het laatste nieuws op een rij, en laten zien hoe je een verzwaring vaak voorkomt. Bijgewerkt in oktober 2026.
Wat is netcongestie eigenlijk?
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op een bepaalde plek te vol is. We gebruiken met z’n allen steeds meer stroom. Denk aan elektrische auto’s, warmtepompen, airco’s en inductiekookplaten, vaak ook nog op hetzelfde moment. Tegelijk wekken miljoenen daken met zonnepanelen op zonnige dagen juist veel stroom op. Daar is het net niet op gebouwd, en de uitbreiding houdt de groei niet bij.
In een groot deel van Nederland is daardoor weinig of geen ruimte meer voor nieuwe of zwaardere aansluitingen. Je stroom valt er meestal níet door uit. Wel kan het zijn dat je langer moet wachten op een nieuwe of zwaardere aansluiting.
Dit is er sinds 1 juli 2026 veranderd
Tot 1 juli reserveerden netbeheerders een deel van de netcapaciteit voor kleinverbruikers. Dat zijn alle aansluitingen tot en met 3x80A, zoals woningen, kleine winkels en horeca. Daardoor kreeg je als particulier of mkb’er meestal vrij snel een nieuwe of zwaardere aansluiting.
Die gereserveerde ruimte is in gebieden met netcongestie vervallen. Iedereen, groot én klein, komt nu op dezelfde wachtlijst zodra er onvoldoende ruimte is. Waar eerst alleen bedrijven met een grootverbruikaansluiting op een wachtlijst kwamen, geldt dat nu ook voor huishoudens en kleine bedrijven. De wachttijd kan oplopen tot jaren.
Krijgen woningen dan helemaal geen voorrang meer?
Woningen krijgen nog wel voorrang, via een prioriteringskader van de ACM. Daarin staan drie categorieën die als eerste aan de beurt zijn wanneer er ruimte vrijkomt:
- Congestieverzachters: projecten die direct ruimte op het net maken, bijvoorbeeld met batterijen. Zij krijgen de hoogste prioriteit.
- Veiligheid: ziekenhuizen, politie, noodhulpdiensten, defensie en de drinkwatervoorziening.
- Basisbehoeften: woningbouw, onderwijs, openbaar vervoer en warmtevoorziening.
Wonen valt onder die basisbehoeften, maar hoe dat uitpakt verschilt per netbeheerder. Bij Stedin krijgt een woonadres voorrang voor een verzwaring of nieuwe aansluiting tot en met 3x80A; bij een verzwaring gaat dat automatisch via mijnaansluiting.nl, bij een nieuwe aansluiting vraag je de voorrang zelf aan. Bij Liander krijgt een woning tot maximaal 3x35A automatisch voorrang. Voorrang betekent niet dat je meteen aan de beurt bent: ook dan wacht je tot er ruimte is.
De ruimte die eerst voor kleinverbruik was gereserveerd, komt stap voor stap vrij. Enexis begint daar in oktober mee en geeft die ruimte eerst aan aanvragen met maatschappelijke voorrang, in de volgorde van de wachtlijst. Wie in aanmerking komt, krijgt uiterlijk eind november bericht. In sommige gebieden blijft er weinig tot niets over.
Het laatste nieuws over netcongestie
Enexis: 33 nieuwe knelpunten en een record aan aanvragen
Op 17 september meldde Enexis 33 nieuwe knelpunten in het stroomnet, de meeste in Overijssel, plus een paar in Groningen, Drenthe, Noord-Brabant en Limburg. Voor wie daar al op de wachtlijst stond, verandert er niets. In de aanloop naar 1 juli kreeg Enexis een recordaantal van ruim 200.000 aanvragen voor nieuwe en zwaardere aansluitingen voor kleinverbruik. Voor ruim 85.000 nieuwbouwwoningen was half september geen aansluiting mogelijk.
Enexis vraagt ook om op koude dagen tussen 7.00 en 10.00 uur en tussen 16.00 en 21.00 uur zo min mogelijk stroom te gebruiken. Op 27 plekken neemt de netbeheerder extra maatregelen omdat daar op vorstdagen overbelasting dreigt.
Utrecht: wachtlijst in de hele provincie
Vanaf 1 juli gold er al een aansluitstop in een groot deel van de provincie Utrecht. Op 1 oktober werd bekend dat daar de regio’s rond Amersfoort en Veenendaal bij komen, meldt RTV Utrecht. Wie in de provincie een nieuwe of zwaardere aansluiting aanvraagt, komt nu dus overal op een wachtlijst. Voor je bestaande aansluiting verandert er niets.
Op 1 oktober presenteerden provincie, gemeenten en Stedin een nieuwe aanpak met extra gasgeneratoren, batterijen bij bedrijven en minder stroomgebruik in de avond. Daarmee moeten er vanaf begin 2028 weer nieuwe aansluitingen bij kunnen, stap voor stap en per gebied verschillend.
Het net wordt fors uitgebreid
Netbeheerders verwachten tot 2040 gemiddeld ruim €15 miljard per jaar in het energienet te investeren, schreef Solar Magazine in het voorjaar. Verder kunnen gemeenten sinds 1 oktober via mijnaansluiting.nl tot tien jaar vooruit netcapaciteit aanvragen voor woningbouw. Dat levert geen extra ruimte of garantie op, maar gemeenten weten zo eerder waar ze aan toe zijn.
Heb jij last van netcongestie?
Dat hangt af van waar je woont of werkt. Op de landelijke capaciteitskaart van de netbeheerders zie je hoe vol het hoog- en middenspanningsnet in jouw regio is. Je eigen straat staat er niet op. Of jouw aanvraag op een wachtlijst komt, hoor je van je netbeheerder.
Kijk bij een nieuwe of zwaardere aansluiting eerst of je die echt nodig hebt, daarover lees je hieronder meer. Heb je hem nodig, vraag hem dan op tijd aan: binnen dezelfde voorrangsgroep ben je eerder aan de beurt naarmate je eerder op de wachtlijst staat.
Zo voorkom je dat je moet verzwaren
Een verzwaring kost geld, en boven 3x25A betaal je ook hogere vaste netkosten. Vaak is verzwaren niet nodig. Veel woningen hebben een aansluiting van 1x25A (zo’n 5,75 kW) of 3x25A, en met goede sturing kan daar vaak nog een extra apparaat bij. Het draait erom dat je installatie zo is ontworpen dat niet alle pieken tegelijk op je hoofdzekering drukken.
Laadpaal afstemmen met load balancing
Bij een laadpaal zit de grootste winst in load balancing: de laadpaal stemt zijn vermogen af op wat de rest van je huis verbruikt. Een laadpaal met dynamische load balancing leest, bijvoorbeeld via de P1-poort van je slimme meter, continu uit hoeveel stroom er in huis wordt gebruikt. Staan je inductiekookplaat, wasmachine of warmtepomp even vol aan, dan laadt de auto automatisch langzamer en slaat je hoofdzekering niet door.
Spreid je verbruik over de dag
Het stroomnet is het drukst tussen 16.00 en 21.00 uur, als veel mensen thuiskomen en gaan koken. Voor je eigen hoofdzekering telt vooral wat er in jouw huis tegelijk aanstaat. Laat de wasmachine, droger, vaatwasser of boiler daarom ’s nachts of overdag draaien, en niet tegelijk met de kookplaat. Met een dynamisch energiecontract betaal je op die uren vaak ook minder per kWh.
Kies apparaten met een lage piek
Ook bij de aanschaf houd je de piek laag:
- Een hybride warmtepomp vraagt minder elektrisch vermogen dan een volledig elektrisch model.
- Eerst isoleren betekent een kleinere warmtepomp, en dus minder vermogen.
- Laden met een laag vermogen (3,7 kW) is vaak genoeg als de auto ’s nachts toch stilstaat.
Heb je zonnepanelen, dan kan een thuisbatterij het overschot van overdag opslaan en ’s avonds aan je eigen huis leveren. Dat wordt interessanter nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 stopt.
Je meterkast klaarmaken voor laadpaal en warmtepomp
Verzwaar je wel of niet, een laadpaal, inductie of warmtepomp vraagt meestal een aparte groep en de juiste beveiliging in je groepenkast. Bij Weltechniek vind je complete 3-fase groepenkasten, maar ook losse installatieautomaten en aardlekschakelaars.
Voor de bedrading binnenshuis gebruik je VD-installatiedraad. Sluit je een laadpaal in de tuin of garage aan, dan leg je een YMvK-AS grondkabel. Voor zonnepanelen is er solarkabel. Welke kabel en doorsnede je nodig hebt, bepaal je volgens de installatienorm NEN 1010.
Verder met je plannen
Heb je een zwaardere aansluiting nodig, vraag die dan op tijd aan. Twijfel je hoeveel ruimte je meterkast nog heeft? In ons artikel over hoeveel groepen je nodig hebt in je meterkast lees je hoe je dat bepaalt. Ga je zelf zonnepanelen aansluiten, dan helpt ons artikel over zonnepanelen aansluiten in de meterkast je op weg.
Zoek je een nieuwe groepenkast of twijfel je welke materialen je nodig hebt? Bekijk ons aanbod groepenkasten of mail onze specialisten met je vraag.
