Ben je bezig met nieuwbouw of een flinke renovatie? Dan kom je als handige doe-het-zelver of professional onvermijdelijk in aanraking met de Nederlandse wetgeving op het gebied van ventilatie. En dat is maar goed ook, want goede ventilatie is cruciaal voor een gezond binnenklimaat! In dit artikel leggen we je haarfijn uit wat de actuele ventilatie-eisen zijn in 2025, zodat je precies weet waar je aan toe bent.
Het Besluit bouwwerken leefomgeving: het nieuwe Bouwbesluit
Sinds 1 januari 2024 is het Bouwbesluit 2012 vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dit besluit kwam tot stand door de invoering van de Omgevingswet en bevat alle bouw- en installatietechnische voorschriften voor Nederland. Goed nieuws: de ventilatie-eisen zijn grotendeels hetzelfde gebleven, alleen de vergunningsprocedure werkt nu anders (via het Omgevingsloket).
Het Bbl stelt duidelijke regels over veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en duurzaamheid van bouwwerken. En ventilatie? Die speelt hierin een superbelangrijke rol voor de gezondheid van bewoners en gebruikers.
NEN 1087 en NEN 8087: de normen achter de regels
Het Bbl verwijst voor de precieze ventilatie-eisen naar twee belangrijke Nederlandse normen:
- NEN 1087: geldt voor nieuwbouw
- NEN 8087: geldt voor bestaande bouw
Deze normen zijn in 2019 herzien, omdat de oude versie uit 2001 niet meer voldeed aan de huidige inzichten. De nieuwe normen zijn veel gedetailleerder en houden beter rekening met moderne bouwmethoden en de behoefte aan energiezuinigheid.
Ventilatie-eisen bij nieuwbouw
Bij nieuwbouw gelden strenge eisen voor ventilatie. De belangrijkste regel? Je moet een volwaardig ventilatiesysteem installeren dat mechanisch afvoert of een volledig gebalanceerd systeem heeft.
Minimale ventilatiecapaciteit per ruimte
Voor woningen gelden de volgende minimale capaciteiten volgens de NEN 1087:
Woonruimtes:
- Woonkamer: 0,9 dm³/s per m² vloeroppervlak, met een minimum van 21 dm³/s
- Slaapkamer: 0,7 dm³/s per m² vloeroppervlak, met een minimum van 7 dm³/s
- Overige verblijfsruimten: 0,7 dm³/s per m² vloeroppervlak, met een minimum van 7 dm³/s
Natte ruimtes:
- Keuken (of open keuken): minimaal 21 dm³/s
- Badkamer: minimaal 14 dm³/s
- Toilet: minimaal 7 dm³/s
Speciale ruimtes:
- Garage/stallingsruimte: 3 dm³/s per m² vloeroppervlak
Belangrijke aandachtspunten voor nieuwbouw
- De maximale luchtsnelheid in de leefruimte mag niet groter zijn dan 0,2 m/s, om tocht te voorkomen
- Bij een centrale ventilatievoorziening voor meerdere ruimtes mag je rekenen met 70% van de optelsom van alle vereiste capaciteiten (omdat niet alle ruimtes tegelijk gebruikt worden)
- Ventilatievoorzieningen moeten regelbaar zijn en minimaal 2 instelstanden hebben
Ventilatie-eisen bij bestaande bouw en renovatie
Voor bestaande woningen zijn de eisen wat soepeler, maar bij ingrijpende energetische renovaties (IER) gelden dezelfde regels als bij nieuwbouw!
Wat is een ingrijpende energetische renovatie?
Van een IER is sprake wanneer je het technische bouwsysteem aanpast. Denk aan het isoleren van gevel en dak, het vervangen van beglazing of het aanpassen van het verwarmingssysteem. In dat geval moet je dus ook je ventilatie op orde brengen volgens de nieuwbouweisen.
Minimale eisen bestaande bouw
Voor bestaande bouw zonder IER gelden deze eisen:
- Verblijfsruimte: 0,7 dm³/s per m² vloeroppervlak, minimum 7 dm³/s
- Verblijfsruimte met kooktoestel: 0,7 dm³/s per m², minimum 21 dm³/s
- Badkamer: 14 dm³/s
- Toilet: 7 dm³/s
Welk ventilatiesysteem past bij jouw situatie?
De keuze voor het juiste ventilatiesysteem hangt af van verschillende factoren. Bij nieuwbouw is mechanische ventilatie verplicht. Je hebt dan globaal drie opties:
- Systeem C: Natuurlijke toevoer (via roosters) en mechanische afvoer
- Systeem D: Volledig gebalanceerd systeem met mechanische toe- en afvoer
- Systeem D met WTW: Gebalanceerd systeem met warmteterugwinning
Vooral dat laatste systeem is enorm populair vanwege de energiebesparing. Bij onze mechanische ventilatie vind je een breed assortiment ventilatieboxen die perfect voldoen aan alle eisen.
Wil je meer weten over welk systeem het beste bij jouw woning past? Lees dan ons artikel over welk mechanisch ventilatiesysteem het best bij jou past.
Nieuwe eis vanaf juli 2024: mechanische ventilatie voor horecagelegenheden
Sinds 1 juli 2024 geldt er een aanvullende eis voor bijeenkomstfuncties waar alcohol wordt geschonken (denk aan cafés en restaurants). Deze ruimtes moeten nu minimaal 3,8 dm³/s per m² vloeroppervlak mechanisch ventileren. Deze eis geldt zowel voor nieuwbouw als bestaande bouw en is een directe aanscherping die voortkwam uit de COVID-19 maatregelen.
CO₂-meters verplicht in scholen vanaf juli 2025
Een belangrijke ontwikkeling in 2025 is de verplichting voor CO₂-meters in het onderwijs. Vanaf 1 juli 2025 moet in elk klaslokaal van het funderend onderwijs (basis-, voortgezet en speciaal onderwijs) een werkende CO₂-meter aanwezig zijn. Dit geldt voor zowel nieuwbouw als bestaande schoolgebouwen.
De CO₂-meter is een handig hulpmiddel om zichtbaar te maken wanneer ventilatie nodig is. Te veel CO₂ in een ruimte leidt namelijk tot verminderde concentratie, hoofdpijn en vermoeidheid. Door het CO₂-gehalte te monitoren, kan tijdig worden geventileerd en blijft de luchtkwaliteit op peil.
Praktische tips voor goede ventilatie
Zorg voor regelmaat
Een ventilatiesysteem mag je nooit uitschakelen, behalve voor onderhoud. Goede ventilatie werkt 24/7 om de luchtkwaliteit op peil te houden.
Let op afzuigkappen
Een dampkap (afzuigkap in de volksmond) telt niet mee als ventilatievoorziening, omdat je deze aan- en uit kan zetten. Je hebt dus altijd een apart ventilatiesysteem nodig.
Badkamerventilatie en lichtschakelaars
Koppel je badkamerventilator aan de lichtschakelaar? Zorg er dan voor dat de ventilator minimaal 15 minuten na het uitschakelen van het licht blijft draaien. Anders voldoe je niet aan de eisen!
Raamroosters
Heb je ventilatieroosters in je ramen? Die moeten minimaal 5 instelstanden hebben om te voldoen aan de regelgeving.
De juiste ventilatiebox kiezen
De ventilatiebox is het hart van je mechanische ventilatiesysteem. Bij Weltechniek vind je een breed assortiment boxen die allemaal voldoen aan de nieuwste eisen:
- Topmerken zoals Duco, Itho Daalderop en Soler & Palau
- Boxen met geïntegreerde CO₂- en vochtsensoren voor vraaggestuurd ventileren
- Stille modellen die nauwelijks hoorbaar zijn
- Compacte uitvoeringen perfect voor renovatieprojecten
Twijfel je welke ventilatiebox het beste bij jouw project past? Ons artikel over de beste ventilatiebox voor jouw woning helpt je op weg!
Warmteterugwinning: verplicht of niet?
Een veelgestelde vraag: is een WTW-unit (warmteterugwinning) verplicht bij nieuwbouw? Het korte antwoord: nee, dat wordt niet direct verplicht door de ventilatiewetgeving zelf. Wél spelen WTW-units een belangrijke rol bij het voldoen aan de BENG-eisen (Bijna Energie Neutrale Gebouwen). Deze eisen zijn sinds 2021 van kracht en stellen strenge normen aan het energiegebruik van nieuwbouwwoningen. Zonder een WTW-unit is het vaak niet mogelijk om te voldoen aan die norm.
Een WTW-unit kan tot 95% van de warmte uit afgevoerde lucht terugwinnen, waardoor je flink bespaart op verwarmingskosten. Daarmee help je niet alleen je energieprestatie te verbeteren, maar ook je portemonnee!
Wil je meer weten? Lees ons uitgebreide artikel over ventilatie met warmteterugwinning.
Goed nieuws: ISDE-subsidie voor ventilatie vanaf 2026!
En hier komt nog meer goed nieuws: vanaf 1 januari 2026 kun je ook subsidie krijgen voor energiezuinige ventilatiesystemen via de ISDE-regeling! Tot nu toe was deze subsidieregeling alleen beschikbaar voor isolatie, warmtepompen en zonneboilers, maar de minister heeft bevestigd dat ventilatie wordt toegevoegd aan de regeling.
Onderhoud en vervanging van je ventilatiesysteem
Ventilatie-eisen zijn één ding, maar een goed werkend systeem begint bij goed onderhoud. Filters moeten regelmatig worden vervangen, kanalen schoongehouden en de ventilatiebox periodiek gecontroleerd.
Is je huidige systeem verouderd of presteert het niet meer optimaal? Dan is het misschien tijd voor vervanging. Moderne systemen zijn stiller, energiezuiniger en beter regelbaar dan oudere modellen. Lees alles over WTW-unit vervangen: wanneer, waarom en hoe voor een complete handleiding.
Veelgestelde vragen over ventilatiewetgeving
Moet ik een bouwvergunning aanvragen voor het installeren van mechanische ventilatie?
Dat hangt af van de aard van de werkzaamheden. Bij nieuwbouw zit ventilatie in de vergunningsaanvraag. Bij vervanging of renovatie is dit vaak niet nodig, maar check dit altijd even bij je gemeente.
Gelden de eisen ook voor kantoren en bedrijfspanden?
Ja, maar dan met andere normen. Voor kantoren geldt bijvoorbeeld een minimale ventilatie-eis van 3,44 m³/h per m² vloeroppervlak volgens het Bbl.
Wat gebeurt er als mijn ventilatie niet voldoet aan de eisen?
Bij nieuwbouw krijg je geen bouwvergunning als je niet voldoet. Bij bestaande bouw waar geen renovatie plaatsvindt, zijn er (nog) geen directe verplichtingen, maar goede ventilatie blijft wel essentieel voor gezondheid en comfort.
Kan ik zelf ventilatie installeren of moet ik een professional inhuren?
Voor eenvoudige systemen en bij renovatie van bestaande bouw kun je als handige doe-het-zelver veel zelf doen. Bij nieuwbouw of complexe systemen met WTW is het verstandig een erkend installateur in te schakelen, zeker als dit in het kader van kwaliteitsborging verplicht is.
